Kıtanın hasta adamı güç durumda! Boşluğu Türkiye dolduracak

Son vakitlerde darbelerle gündeme gelen Afrika’nın geleceği ile ilgili alternatifler şekillenmeye başladı. Ankara Toplumsal Bilimler Üniversitesi Bölge Çalışmaları Enstitüsü Afrika Çalışmaları Ana Bilim Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Elem Eyrice Tepeciklioğlu, “Afrikalılar nezdinde alternatif dış güçler Batılı ülkeler olmayacak, Rusya, Çin, Hindistan yahut Türkiye üzere ülkeler olacak. Bu sayede eski Fransız sömürgeleri, Fransa’ya tek seçenek olmadığını gösterme talihini yakalayacak.” dedi.

BOŞLUĞU TÜRKİYE DOLDURACAK

Tepeciklioğlu, eski Fransız sömürgesi Batı ve Orta Afrika ülkelerinde arka arda gerçekleşen darbeleri kıymetlendirdi.

Orta Afrika ülkesi Gabon’da 30 Ağustos’ta bir küme askerin idaresi ele geçirdiğini duyurmasıyla eski Fransız sömürgesi ülkelerdeki darbeler silsilesine yenisinin eklendiğine dikkati çeken Tepeciklioğlu, “Gabon’da ve bölgede artan Fransız zıtlığı var. Fransız önderlerin üstten bakan üslubu eleştiriliyor. Buna karşın Fransa hala Gabon üzere eski sömürgelerinin en büyük ticari ortaklarından. Bu sebeple bölgede varlığı da yokluğu da en çok reaksiyon çeken ülkelerin başında geliyor.” diye konuştu.

Tepeciklioğlu, Rusya’nın doğal kaynakları ve silah satış potansiyeli açısından Afrika’daki aktifliğini artırmak istediğini lakin Ukrayna savaşı nedeniyle önceliğinin bölge olmadığını kaydederek, şöyle devam etti:

“Afrika’da yükselen Fransız aykırılığı nedeniyle güç boşluğu oluşuyor. Rusya bu boşluğu doldurmakta istekli ancak bölgede çok aktif bir aktör değil. Rusya’nın soğuk savaş devrinde kıtadaki en faal ülkelerden olmasının yanı sıra sömürgecilikle ilişkilendirilmemesi büyük avantaj. Lakin Rusya, bölgede özel güvenlik şirketleri aracılığıyla aktifken şu an Ukrayna krizi üzere öbür öncelikleri var. Bu yüzden kaynaklarının çok büyük kısmını oraya aktarmak zorunda.”

“BÖLGEDE DIŞ SİYASET AKTÖRLERİNİN ÇEŞİTLENDİRİLMESİ LAZIM”

Afrika’da peş peşe gerçekleşen darbelere ve artan Fransız zıtlığına bakıldığında, halkın özgürlük arayışında olduğunun ve sömürge olmaktan kurtulmak istediğinin anlaşıldığına işaret eden Tepeciklioğlu, şunları aktardı:

“Afrika’da dış siyaset açısından kıymetli aktörler olabilir ancak onlara bağımlı kalmak bölge ülkeleri için âlâ değil. Rusya’nın pek çok Afrika ülkesinde Sovyetler Birliği’nden kalma silahları var. Bu da Rusya ile bölge ülkeleri ortasında bağımlı ilgi oluşturuyor. Zira bu silahların modernizasyonu, yedek kesim temini, ordunun silahları kullanabilmesi için eğitilmesi üzere mevzularda Rusya’ya bağımlılık kelam konusu.”

Tepeciklioğlu, Fransız zıtlığının yükselişe geçtiği Gabon üzere ülkelerde alternatif dış güç olarak Batılı ülkelerin görülmeyeceğinin altını çizerek, şu değerlendirmede bulundu:

“Afrikalılar nezdinde alternatif dış güçler Batılı ülkeler olmayacak, Rusya, Çin, Hindistan yahut Türkiye üzere ülkeler olacak. Bu sayede eski sömürgeler, Fransa’ya tek seçenek olmadığını gösterme talihini yakalayacak. Dış ticaret ortaklarını çeşitlendirmek ekonomik manada çok kıymetli. Fransa, Afrika’nın doğal kaynaklarına muhtaç, lakin bu ülkeler kaynaklarını satmazsa yeni alternatifler bulmak zorunda kalacak.”

Fransa’nın, Afrika’da idareleri değiştirerek bölgede yine güçlenmeyi planladığı tezlerine değinen Tepeciklioğlu, “Gabon’da 30 Ağustos’ta gerçekleşen darbeden evvel iktidardaki Bongo ailesiyle Fransa ortasında uyuşmazlıkların olduğu biliniyor lakin darbenin rastgele bir dış güç tarafından desteklediğine dair şimdi ispat yok. Ordu uygun şartlar oluştuğu için idareye el koymuş üzere duruyor.” görüşünü paylaştı.

“GABON’DA HALK ORDUNUN İDAREYE EL KOYMASINI SEVİNÇLE KARŞILADI”

Tepeciklioğlu, Gabon’da 1967’den bu yana Bongo ailesinin iktidarda olduğunu ve 2009’da hayatını kaybeden Omar Bongo’nun yerine oğlu Ali Bongo’nun geçtiğini hatırlatarak, “Ordu darbe yaparken, uzun yıllardır iktidarda olan hükümetin artık halkı temsil etmediği, yolsuzluklara karışmış makus bir idare olduğu ve ülkede gelir adaletsizliğinin yaşandığını gündeme getirdi. Bu koşullar da ordunun idareye el koymasını kolaylaştırdı.” diye konuştu.

Ali Bongo’nun üçüncü defa cumhurbaşkanı seçilmesinin halk tarafından sevinçle karşılanmadığını belirten Tepeciklioğlu, kelamlarını, “Halk mevcut iktidara güvenmiyordu. Ali Bongo’nun üçüncü defa cumhurbaşkanı seçilmesi protesto edildi ve ülkede ordunun idareye el koyması çok büyük sevinçle karşılandı.” halinde tamamladı.

Sudan, Mali, Burkina Faso ve Nijer’in akabinde Gabon’da 30 Ağustos’ta tartışmalı seçim sonrası ordu idareye el koyduğunu açıklamıştı. Ali Bongo Ondimba, 26 Ağustos’ta yapılan cumhurbaşkanı seçimini üçüncü sefer kazanmıştı.

“Kurumların Geçişi ve Onarımı Komitesi” (CTRI) isimli askeri idare, seçimin iptal edildiğini ve ülke hudutlarının kapatıldığını duyurmuştu. CTRI liderliğine Cumhuriyet Muhafızları Kumandanı General Brice Oligui Nguema’nın getirildiği bildirilmişti. Bongo ailesi, 56 yıldır Gabon’u yönetiyordu.