Erdoğan: Rusya’nın iki özel isteği var

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Soçi dönüşü gazetecilerin sorularını cevapladı.

Erdoğan Putin ile yaptığı Tahıl Koridoru görüşmesinin ayrıntılarını anlattı.

SORU: Sayın Cumhurbaşkanım Tahıl Koridoru nedeniyle dünyanın gözü sizin bu görüşmenizdeydi. Birleşmiş Milletlerin önerisi nedir?

Rusya’nın iki tane özel isteği var. Birisi Rusların tarım bankasının, Ziraat Bankasının SWIFT sistemine bağlanması. Şu anda yaptırımlardan ötürü Rus bankaları SWIFT sisteminden çıkmış durumda. Biliyorsunuz bu ülke, senede 120-130 milyon ton tahıl ihracatı yapıyor. Sayın Putin’de basın toplantısında söyledi, 62 yıldır satıyorlar. Satışın devamı için iki şeyin hayata geçmesi lazım. Birincisi satış sonucu parayı alması gerekiyor, ikincisi de taşımada kullanılan gemilerin sigortalanması gerekiyor. Gemilerin Avrupa yahut öteki limanlara mal taşıyabilmesi için sigorta edilmesi koşul. Yaptırımlardan ötürü İngiliz merkezli sigorta şirketi, gemilerin sigortasını yapmıyor. Rus bankalarının SWIFT sisteminden çıkartılması nedeniyle de para transferi olmuyor, bunun ikisinin mümkün olmasını Ruslar koşul koşuyorlar. Artık Birleşmiş Milletler biraz geriden başlayan bir konumla Türkiye’nin de daima katkısıyla süreci bir noktaya getirdi. En son 28 Ağustos’ta BM Genel Sekreteri Gutteres, gönderdiği mektupta, Rusların istediği üzere direkt SWIFT değil lakin SWIFT sürecinden kaynaklanacak bir aracılık sistemi teklif etti. Sigorta sıkıntısı için de çalışmaları olduğunu söylediler.

Sayın Putin’in Soçi’ye hareketinden evvel Amerika Dışişleri Bakanlığı bir açıklama yaptı. “ABD ve Birleşmiş Milletler, hayat kurtaran tahıl teşebbüsüne aracılık çalışmaları nedeniyle Türkiye’ye minnettardır” diye bir açıklaması var. Lakin gerek SWIFT olayı gerekse sigorta konusunda, Batı, Rusya’ya çok değişik bir bakış sergiliyor. Değişik bakış sergileyişi sebebiyle de şu anda Sayın Putin “bana karşı bunlar edimlerini yerine getirmiyor, getirmediği için de ben bu mevzuda bunlarla müşterek bir çalışmanın içine girmem” diyor. Bir de tahılın yüzde 44’ü Avrupa’ya gidiyor. Afrika’ya ise yüzde 14’ü gidiyor. Sayın Putin, “Avrupa esasen bana düşman. Avrupa verdiği kelamları yerine getirmeden bende bu husus da adım atmayacağım” diyor. Lakin şimdilik 1 milyon ton tahılı 6 ülkeye göndermeyi düşündüğünü söyledi. “Katar ile bir arada bunu bir görüşelim” dedi.

DEYRİZOR’DAKİ ÇATIŞMALAR

SORU: Suriye’de Deyrizor’da Arap aşiretlerle PKK’lı YPG’li teröristlerin çatışması bir müddettir devam ediyor. Bu mevzu spesifik olarak Putin’le görüşmenizde gündeme geldi mi? Yaşananlara dair sizin görüşünüz değerlendirmeniz nedir?

Doğrusu mevzuyu Sayın Putin açmadı. Ben şöyle kısa bir özet açtım ve Suriye’deki bu gelişmelerde PKK’ya YPG’ye karşı artık Arap aşiretlerin bir bütün haline geldiğini, hatta şu anda iştirakin artmasıyla Arap aşiretlerin güçlendiğini görüyoruz. Sayın Putin de bölgenin sahipleri olarak Arap aşiretlerinin bir ortaya gelerek, terör örgütüne karşı gayret vermesinin kıymetli olduğunu söyledi.

Şu anda yaşanan, Arap aşiretlerinin birlik, beraberlik içerisinde kendi topraklarına sahip çıkma atağıdır, adımıdır. Bu bakımdan yaşananları değerli buluyorum. Arap aşiretler oraların gerçek sahipleridir. Oraların gerçek sahipleri bu terör örgütleri değildir. Ne PKK ne YPG buraların sahibi değil, bunlar yalnızca terörist. Aşiretlerin bir ortaya gelmek suretiyle PKK’ya, YPG’ye karşı koydukları tutum, haysiyetli bir onur gayretidir. Hem ulusaldır hem yerlidir.

Terör örgütünün bölge halkı için ne kadar büyük bir tehlike olduğu bir defa daha görülmüştür. Bir terör örgütünü öteki bir terör örgütüyle yok etmenin de mümkün olmadı umarım görülmüştür. Terör örgütü PKK/YPG’nin, terör faaliyetleriyle bölge halklarına hayat hakkı tanımadığını, bu örgütlere dayanak veren ülkelerin görmesi gerekir. ABD ve Rusya’ya PKK/YPG’nin terör faaliyetleri ve ülkemizi tehdit eden faaliyetlerine yönelik bilgilendirmeleri daima yapıyoruz.

Deyrizor’daki petrolün denetimi için bu terör örgütünün yapmayacağı katliam, terörist faaliyet yoktur. Bu mevzuda muhatap ülkelere gerekli ikazlarımızı yaptık, yapıyoruz. ABD’nin bu terör örgütüne yaptığı mühimmat ve silah yardımının bölgenin huzuruna hizmet etmediği görüldü. Terör örgütüne verilen her silah, bölgede akan kanın sürmesine, Irak ve Suriye’nin toprak bütünlüğünün bozulmasına hizmet etmektedir.

“KERKÜK’Ü SIKI TAKİP İÇİNDEYİZ”

SORU: Kerkük’te yaşanan gelişmelere dair yaklaşımınız nedir? Son devirde yaşanan çatışmalara dair. Irak merkezi hükümetinin halini nasıl karşılıyorsunuz? IKBY ile birlikte PKK ile gayret konusunda yeni bir süreç oluşturulabilir mi? Afrika’daki darbeler konusundaki değerlendirmenizi merak ediyorum. Çünkü sömürgeciliğe karşı bir uyanış olarak mı algılamak lazım yoksa demokrasinin sekteye uğratılması mı?

Afrika ülkelerinin takındığı bir tutum var. Öteki taraftan diriliş halinde olan ülkeleri, direnen ülkeleri susturmak, durdurmak için adım atan ülkeler var. Mesela İngilizlerin tavrı… İngilizlerin Rusya ile münasebetlerinin nasıl olduğunu biliyoruz, büsbütün aksi. Bir taraftan da Kıbrıs’ta bize de çelme takmaya çalışıyorlar. Bu mevzuyu da Sayın Putin ile ele aldık. Rusya’nın Kıbrıs’a ofis açma olayındaki duruşu, Kıbrıs ile ilgili gelişmeler ve şu anda tahıl koridoruyla ilgili gelişmeler Türkiye’nin bölgedeki yükünü her formda hissettirmekte.

Kerkük bahsiyle ilgili olarak da gerek Dışişleri Bakanım Hakan Fidan gerekse istihbarat ünitelerimiz mevzuyu sıkı takip ediyorlar. İşin sıkı sıkıya takibi sonucunda gerek Irak Başbakanı Sayın Sudani ile yapılan görüşmeler gerekse oradaki muhataplarıyla yapılan görüşmeler sonucunda şu anda Kerkük’te nispeten sakin bir hava var. Dışişleri Bakanım Hakan Fidan’a ve MİT Lideri İbrahim Kalın’a durumu yakından takip etmeleri gerektiğini de söyledim.. Barzani ailesiyle görüşmeler yapıldı, Sudani ile görüşmeler yapıldı. Dün de Dışişleri Bakanım Hakan Fidan’ın İran’da yaptığı açıklamalar sonucunda bugün itibariyle hava sakin gözüküyor. Mevzuyu takip ediyoruz. Bölgenin barış ve huzuru için Kerkük’ün yapısını bozacak faaliyetlerden uzak durulmalı. Kerkük’ün yapısını bozacak her hareket, Irak’ın bütünlüğünün bozulması demektir. Türkmen yurdu Kerkük, yüzlerce yıldır farklı kültürlerin bir ortada barış içinde yaşadığı coğrafya olmuştur. Bu coğrafyanın huzurunun, bütünlüğünün bozulmasına müsaade vermeyeceğiz.